Karat w jubilerstwie ma dwa niezależne znaczenia. Przy kamieniach szlachetnych oznacza masę i wynosi 0,2 grama, a przy złocie zawartość czystego kruszcu w stopie, gdzie 24 karaty odpowiadają złotu czystemu. W Polsce zamiast karatowości stosuje się próbę w promilach, dlatego na obrączce znajdziesz raczej liczbę 585 niż zapis 14K.
Najważniejsze informacje z artykułu
- Karat metryczny odpowiada masie 200 miligramów i waży się nim diamenty, szafiry oraz szmaragdy.
- Przy złocie karat to 1/24 zawartości wagowej kruszcu w stopie, więc 24 karaty oznaczają złoto czyste.
- Karatowość przekłada się na próbę – 14K to 585, 18K to 750, a 24K to 999.
- Masę diamentu podaje się z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, na przykład 0,25 ct.
- Do stopu złota dodaje się srebro, miedź, pallad albo cynk, które zwiększają twardość i zmieniają barwę wyrobu.
Co to jest karat i skąd pochodzi ta nazwa?
Karat to jednostka stosowana w jubilerstwie w dwóch rolach – jako miara masy kamieni szlachetnych i pereł oraz jako miara zawartości złota w stopie. Te dwa zastosowania łączy wyłącznie nazwa, dlatego odpowiedź na pytanie, czym jest karat, zależy od tego, czy mowa o kamieniu, czy o stopie. Masę zapisuje się skrótem ct, karatowość literą K.
Nazwa wywodzi się od nasion karobu, które na Bliskim Wschodzie służyły jako odważniki przy ważeniu kamieni, bo każde waży około 0,2 grama. Karat metryczny wszedł do układu jednostek miar w 1914 roku.
Ile gramów ma 1 karat i jak przeliczyć masę kamienia?
Jeden karat to 0,2 grama, czyli 200 miligramów. Liczbę karatów mnożysz przez 0,2 i otrzymujesz masę w gramach, więc diament, szafir czy szmaragd o masie 0,50 ct waży 0,10 g. Masę podaje się z dokładnością do 0,01 ct, bo setne części wpływają na wycenę.
| Masa (ct) | Masa (g) |
|---|---|
| 0,50 | 0,10 |
| 1,00 | 0,20 |
| 2,00 | 0,40 |
Masa rośnie wraz z objętością kamienia, a nie z jego szerokością, więc diament dwukaratowy nie jest dwa razy szerszy od jednokaratowego o średnicy około 6,3 mm. O cenie decyduje masa razem ze szlifem, czystością i barwą.
Ile karatów ma złota biżuteria i czemu odpowiadają próby?
Jeden karat złota to 1/24 zawartości wagowej kruszcu w stopie, więc złoto 24-karatowe jest czyste. Złoto osiemnastokaratowe zawiera 18 z 24 części kruszcu, co daje 75%. Próba wyraża to samo w promilach:
- 8 karatów – próba 333, czyli 33,3% czystego złota
- 14 karatów – próba 585, czyli 58,5%
- 18 karatów – próba 750, czyli 75%
- 24 karaty – próba 999, czyli 99,9%
Oznaczenie typu 14K wybija się na wyrobach z krajów anglosaskich, więc pytanie o to, co to są karaty, pojawia się zwykle przy biżuterii kupionej za granicą.
Dlaczego złoto 24-karatowe nie nadaje się na biżuterię?
Czyste złoto jest zbyt miękkie na wyroby noszone codziennie – łatwo się rysuje i odkształca. Twardość zwiększa dodanie do stopu srebra, miedzi, cynku, palladu albo niklu, dlatego złoto dwudziestoczterokaratowe trafia głównie do monet bulionowych i sztabek.
Rodzaj domieszki decyduje o barwie wyrobu. Miedź przesuwa kolor w stronę czerwieni i różu, dając różowe złoto. Pallad, nikiel i srebro tłumią ciepły odcień stopu, którego powierzchnię poddaje się rodowaniu.
Jak sprawdzić, ile czystego złota zawiera wyrób?
Masę czystego złota wyliczysz, mnożąc masę wyrobu przez zawartość kruszcu wynikającą z próby. Obrączka o szerokości 5 mm waży około 5 gramów, a węższe wzory 3 mm i 4 mm odpowiednio około 3 i 4 gramy, przy czym w próbie 750 do każdej z tych wartości dochodzi jeszcze pół grama. Pięciogramowa obrączka próby 585 zawiera 5 razy 0,585, czyli 2,925 grama czystego złota. Wyrób oznaczony karatowo przelicz najpierw na promile – liczbę karatów dzielisz przez 24, więc 18K daje 0,75, czyli próbę 750.
Zawartość kruszcu potwierdza cecha probiercza wybijana w miejscu niewidocznym – wewnątrz obrączki albo na szynie pierścionka. Przy próbie 585 zobaczysz tam literę W oznaczającą Warszawę, wizerunek głowy rycerza oraz cyfrę 3, a obok nich imiennik pracowni, która wykonała wyrób. Próbę i stan oprawy ocenia się na miejscu, w pracowni złotniczej, gdzie wyroby powstają wyłącznie w próbie 585 albo 750 i mają certyfikat Urzędu Probierczego. Na parę obrączek z powierzonego materiału wystarcza zwykle około 10 gramów złota próby 585.
Ile karatów wybrać przy obrączkach i pierścionkach zaręczynowych?
Do obrączek i pierścionków zaręczynowych wybiera się złoto 14-karatowe próby 585 albo 18-karatowe próby 750, bo tylko te stopy łączą wysoką zawartość kruszcu z odpornością na otarcia. Certyfikat kamienia opisuje cztery cechy naraz – masę, szlif, barwę i czystość.
Przy wyrobach z wieloma kamieniami liczba karatów w opisie bywa masą łączną wszystkich oczek, a nie jednego. Tak opisuje się złote obrączki z diamentami z brylantami wzdłuż całej szyny. Najczęściej wybierane wzory mają łączną masę kamieni około 0,20 ct przy średnicy pojedynczego brylantu 1,25 mm i obsadzeniu do połowy obwodu. Przy modelach takich jak złote pierścionki zaręczynowe masę kamienia centralnego podaje się osobno, a w zależności od wzoru sięga ona od 0,009 ct do ponad 1 ct. W pracowniach w Warszawie i województwie mazowieckim oba oznaczenia znajdziesz w opisie wzoru.
Najczęściej zadawane pytania
Ile gramów ma 1 karat?
Jeden karat to 0,2 grama, czyli 200 miligramów.
Czym różni się karat w złocie od karata w diamentach?
Przy diamencie karat oznacza masę kamienia i wynosi 0,2 grama, a przy złocie zawartość czystego kruszcu w stopie.
Czy złoto 24-karatowe nadaje się na obrączki?
Nie, jest zbyt miękkie i szybko się rysuje. Do noszenia na co dzień lepiej sprawdza się próba 585 albo 750.