Kolory złota to efekt domieszek metali dodawanych do czystego kruszcu, a najczęściej spotykamy trzy odcienie – żółty, biały i różowy. Czyste złoto jest zbyt miękkie na trwały wyrób, więc w biżuterii występuje w stopie. Rodzaj domieszki decyduje o barwie, a jej udział określa próba.
Najważniejsze informacje z artykułu
- Czyste złoto 24-karatowe jest zbyt miękkie na biżuterię, więc zawsze łączy się je z innymi metalami.
- Za żółć odpowiada srebro z miedzią, za róż i czerwień sama miedź, a za biel pallad, nikiel lub cynk.
- Złoto próby 585 zostawia 41,5 procent stopu na domieszki barwiące, złoto próby 750 tylko 25 procent.
- Żółte, białe i różowe złoto tej samej próby ma identyczną wartość kruszcu.
- Barwa żółta, różowa i czerwona tkwi w masie stopu, a biel i czerń dają powłoki, które ścierają się i wymagają odnowienia po około roku.
Jakie są kolory złota?
Na rynku biżuterii dominują trzy odcienie – żółty, biały i różowy – to około 90 procent wyrobów. W jubilerstwie nazwa koloru opisuje wygląd gotowego wyrobu, nie odrębny pierwiastek – niezależnie od składu stopu nadal mówimy o złocie.
Poza trójką podstawową złoto może mieć kolor:
- czerwony, przy wysokiej zawartości miedzi,
- zielony, nazywany elektrum,
- czarny, dawany przez obróbkę powierzchni,
- niebieski, wytwarzany rzadko,
- fioletowy, zwany ametystowym.
Od czego zależy kolor złota?
O kolorze złota decydują dwa czynniki – rodzaj metali dodanych do stopu oraz ich udział, wyznaczony przez próbę. Miedź nadaje czerwonawe tony i podnosi twardość, srebro rozjaśnia żółć, cynk wzmacnia biel stopu. Pallad i platyna to metale szlachetne dające biel hipoalergiczną, a nikiel jest ich tańszym zamiennikiem.
Próba mówi, ile czystego kruszcu przypada na 1000 jednostek stopu, a jej odpowiednikiem jest karat – złoto 14-karatowe to próba 585. Zostaje w niej 41,5 procent materiału na metale barwiące, przy 750 już tylko 25 procent. Im mniejsza proporcja domieszek, tym trudniej o intensywny róż czy czerwień, dlatego wysoka próba ciąży ku naturalnej żółci kruszcu.
Czym różni się żółte, białe i różowe złoto?
Trzy podstawowe odcienie różnią się metalem dodanym do stopu – srebro daje żółć, miedź róż, pallad biel – oraz twardością i pielęgnacją, choć przy tej samej próbie mają tyle samo kruszcu.
| Odcień złota | Metale w stopie | Twardość | Pielęgnacja |
|---|---|---|---|
| Żółte | srebro, mało miedzi | najniższa | brak |
| Białe | pallad i platyna albo nikiel | pośrednia | rodowanie po ok. roku |
| Różowe | przewaga miedzi nad srebrem | najwyższa | brak |
Twardość liczy się przy wyrobach noszonych codziennie, zwłaszcza z kamieniami, jak złote obrączki z diamentami. Różnice ceny biorą się z kosztu domieszek – pallad jest droższy od niklu.
Które kolory złota ścierają się z czasem?
Barwa żółta, różowa, czerwona i zielona tkwi w składzie stopu, a biel białego złota i czerń czarnego pochodzą z powłoki na powierzchni. Pod startą warstwą stopu leży ten sam kruszec, więc kolor trwa latami.
Białe złoto pokrywa warstwa rodu, a stop pod spodem ma słomkowy odcień i wychodzi tam, gdzie wyrób się ociera. Czerń daje powłoka galwaniczna z rutenu. Kolor powłokowy przywraca ponowne rodowanie w ramach usługi naprawa biżuterii w Warszawie. Barwy tkwiącej w stopie nie da się zmienić na gotowym wyrobie – jedyną drogą jest przetopienie kruszcu i wykonanie nowej biżuterii.
Który kolor złota wybrać do obrączek i pierścionków?
Przy wyborze odcienia liczą się trzy kryteria – twardość stopu, tolerancja skóry na jego metale oraz efekt przy danej karnacji. Różowe złoto najlepiej znosi codzienne noszenie dzięki miedzi, żółte najszybciej łapie zarysowania. W zamówieniach obrączek w pracowni Gold Kawka żółte złoto sięga 80 procent, a białe i różowe dzielą po równo pozostałe 20 procent.
Za reakcje alergiczne odpowiadają dwa osobne mechanizmy. Uczulenie na nikiel dotyczy białego złota w wariancie niklowym i obejmuje około 14,5 procent populacji europejskiej, a reakcja na miedź bywa spotykana przy złocie różowym. Wariant palladowy jest hipoalergiczny, a rodowanie ogranicza kontakt skóry ze stopem. Pracownie jubilerskie pracują jednak najczęściej na lidze niklowej, dlatego przy skłonności do uczuleń skład stopu ustala się przed wykonaniem wyrobu.
Żółte złoto podkreśla karnację ciepłą, białe chłodną, a różowe pasuje do obu. Dwa lub trzy stopy o różnej barwie łączy się też w jednym wyrobie, lutując ze sobą osobno wykonane elementy. Odcienie różnią się w świetle dziennym silniej niż na zdjęciach, dlatego barwę ocenia się na gotowym wyrobie – jubiler pokaże ten sam wzór w kilku wersjach. Pracownia złotnicza w Warszawie daje taką możliwość osobom z województwa mazowieckiego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy różne kolory złota mają taką samą wartość?
Przy tej samej próbie tak, bo o wartości decyduje zawartość złota, a nie rodzaj domieszki.
Czy można łączyć biżuterię z różnych kolorów złota?
Tak, zestawianie odcieni jest w jubilerstwie częste. Wyrób łączący dwa lub trzy odcienie powstaje przez zlutowanie osobno wykonanych elementów.
Jak często trzeba odnawiać rodowanie białego złota?
Przy codziennym noszeniu zabieg powtarza się po około roku. Przywraca biel powierzchni, pod którą leży słomkowy stop.
Czy istnieje naturalnie czarne albo niebieskie złoto?
Nie, oba efekty uzyskuje się technologicznie. Czerń pochodzi z powłoki galwanicznej, a barwę niebieską wiąże się z różnymi stopami – od związków międzymetalicznych po nikiel z żelazem.